Türk hukukunda en sık kullanılan 1000+ terimin anlaşılır açıklamaları. Tıklayarak detaylı bilgiye ulaşın.
Tarafların bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlıklarını müzakere ederek çözmeye çalıştığı alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Belirli dava türlerinde zorunlu dava şartıdır.
Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkardığı düzenleyici işlem.
Ceza yargılamasının usul ve esaslarını düzenleyen temel kanundur. 5271 sayılı Kanun olup soruşturma, kovuşturma, koruma tedbirleri ve kanun yollarını düzenler.
En az yedi gerçek kişinin belirli bir amaç için sürekli olarak bilgi ve çalışmalarını birleştirerek oluşturdukları tüzel kişilik.
Mahkemenin davayı esastan inceleyebilmesi için gereken ön koşullar; görev, yetki, ehliyet gibi.
İdari yargının en yüksek mahkemesidir. İdari davaların temyiz incelemesini yapar, bazı davalarda ilk derece mahkemesi olarak görev görür ve idari uyuşmazlıkları karara bağlar.
Mahkeme kararında hükmün dayandığı hukuki ve fiili sebeplerin yazılı olarak açıklanması.
Farklı yargı kollarına veya aynı yargı kolundaki farklı mahkemelere ait olduğu iddia edilen bir davada hangi mahkemenin görevli olduğu konusundaki anlaşmazlıktır.
Dava sonuçlanana kadar hakların korunması amacıyla mahkemece verilen tedbirlerdir. İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti bu kapsamdaki başlıca tedbirlerdir.
Bir hakkın amacına aykırı olarak başkasına zarar vermek veya haksız çıkar sağlamak için kullanılması.
Tarafların yargılamada iddia ve savunmalarını ileri sürme, delil sunma ve karar gerekçesini öğrenme hakkı.
Hukuk normunun anlamının ve kapsamının belirlenmesi faaliyetidir. Lafzi, tarihi, sistematik, amaçsal (teleolojik) yorum yöntemleri kullanılır.
Bir hak kazanımında karşı tarafın hakkının olmadığını bilmeme veya bilemeyecek durumda olma.
Mahkemelerin benzer davalarda verdikleri kararlarla oluşan hukuki yorum ve uygulamalardır. İçtihadı birleştirme kararları tüm mahkemeleri bağlar ve kanun boşluklarının doldurulmasında önem taşır.
Hukuki ilişkilerde tarafların dürüst ve namuslu davranma yükümlülüğüdür. TMK madde 2ye göre herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.
Kişinin yaşamı, sağlığı, şerefi, özgürlüğü gibi varlıkları üzerindeki hakları.
Devletin örgütlenmesi ve bireyle devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Anayasa, idare, ceza, vergi ve uluslararası kamu hukuku başlıca alt dallarıdır.
Kesinleşmiş kararlardaki hukuka aykırılıkların giderilmesi için Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurduğu olağanüstü kanun yoludur.
Devlet işlerinin din kurallarından bağımsız yürütülmesi ve din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması ilkesi.
Avukata vekalet vererek kendisini temsil ettiren kişi.
Belirli tür davaların yalnızca kanunla belirlenen mahkemede görülebilmesi zorunluluğudur. Taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi münhasır yetkilidir.
Eşit konumdaki kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku ve devletler özel hukuku ana alt dallarını oluşturur.
Uyuşmazlığın devlet mahkemesi yerine tarafların seçtiği hakem veya hakem heyeti tarafından çözülmesi.
Bir kişinin davada davacı veya davalı olarak yer alabilme yeteneğidir. Hak ehliyetine sahip her gerçek ve tüzel kişi taraf ehliyetine de sahiptir.
Hukuki işlem ve belgelerin muhataba resmi yollarla bildirilmesidir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile düzenlenmiş olup yanlış tebligat hukuki işlemi geçersiz kılabilir.
Tarafların konusunda uzman bir kişiden aldığı ve mahkemeye sundukları bilimsel mütalaa.
Tarafsız bir üçüncü kişinin yardımıyla tarafların uyuşmazlığı çözmesi alternatif yöntem.
Yargısal süreçte tarafların lehine oluşan ve artık geri alınamayan hukuki durumu ifade eder. Üst mahkemenin bozma kararıyla belirlenen hukuki çerçeve, alt mahkemeyi bağlar.
Belirli bir amaca özgülenen mal topluluğunun tüzel kişilik kazanmış şekli.
Mükellefin vergi dairesiyle vergi veya ceza miktarı üzerinde anlaşarak uyuşmazlığı çözmesi.
Hakimin her türlü delili serbestçe değerlendirerek kanaatini oluşturması sistemidir. Ceza yargılamasında geçerli olan bu sistemde delillerin ispat gücü hakimin takdirine bırakılmıştır.
Yargılamanın aleni olarak yürütülmesi ilkesi; duruşmaların kamuya açık yapılması.
Tarafın davanın çözümüne etkili bir vakıa hakkında doğruyu söylediğini beyan etmesi delil türü.
Mahkemelerin bir uyuşmazlığı çözme konusundaki hukuki güç ve sorumluluğudur. Kişi, konu ve yer bakımından yetki olmak üzere üç boyutu vardır.
Bir mal üzerinde fiilen hakimiyet kurma ve tasarruf etme durumu.
Terai AI asistanımıza sorun — ilgili kanun maddeleri ve emsal kararlarla birlikte açıklasın.
Hukuki sonuç doğurmaya yönelik irade beyanıdır. Tek taraflı (vasiyetname) veya çok taraflı (sözleşme) olabilir. Geçerlilik şartları olarak ehliyet, irade beyanı, hukuka uygunluk ve şekil aranır.
Hakimin somut olayda adalete uygun karar vermesi ilkesidir. Kanunda boşluk bulunması halinde hakim, hakkaniyete göre karar verir. TMK madde 4 ile düzenlenmiştir.
Hukuka aykırı yollarla elde edilen ve yargılamada kullanılamayan kanıtlardır. İşkence ile alınan ifade, izinsiz telefon dinleme gibi yollarla elde edilen deliller bu kapsamdadır.
Hukuka aykırı bir fiil sonucunda ortaya çıkan zararı giderme yükümlülüğüdür. Kusur sorumluluğu ve kusursuz sorumluluk olmak üzere iki temel türü vardır.
Hukuk davalarının yargılama usulünü düzenleyen temel kanundur. 6100 sayılı Kanun olup dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hüküm aşamalarını düzenler.
Davanın doğru kişiye karşı açılması gerekliliğidir. Yanlış kişiye karşı açılan dava husumet yokluğu nedeniyle reddedilir; bu duruma husumet yanılgısı denir.
Yeni çıkan kanunun, yürürlüğe girmesinden önceki olaylara uygulanmaması ilkesidir. Ceza hukukunda lehe kanun istisnası dışında temel bir hukuk güvenliği prensibidir.
Tüm bireylerin hukuk kuralları karşısında eşit muamele görmesi ilkesidir. Pozitif ayrımcılık durumları hariç, hiç kimseye ayrıcalık tanınamaz ve kimse dezavantajlı konuma düşürülemez.
Hem özel hukuk hem de kamu hukuku özelliklerini birlikte taşıyan hukuk dallarıdır. İş hukuku, çevre hukuku, tüketici hukuku, sağlık hukuku karma hukuk dalları olarak kabul edilir.
Yürürlükteki hukuk kurallarına uygun olarak elde edilmiş ve kişinin mal varlığına girmiş haklardır. Sonradan yapılan kanun değişiklikleri kazanılmış hakları ortadan kaldıramaz.
Bir mahkeme kararına karşı başvuru yollarının tükenmesi veya süresinin geçmesi.
Borç ilişkilerini düzenleyen temel kanundur. 6098 sayılı Kanun olup sözleşmeden doğan borçlar, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve çeşitli sözleşme türlerini düzenler.
Tarafların aralarındaki uyuşmazlığın çözümünü devlet yargısı yerine hakem heyetine bırakmalarıdır. Milletlerarası ticaret uyuşmazlıklarında yaygın olarak tercih edilir.
Hukuk davalarında temyiz incelemesi yapan Yargıtay daireleridir. Her daire belirli konulardaki davaları inceler; örneğin 2. HD aile, 3. HD tazminat, 9. HD iş hukuku davalarına bakar.
Ceza davalarında temyiz incelemesi yapan Yargıtay daireleridir. Her daire belirli suç türlerini inceler; ağır ceza mahkemesi kararları genellikle ilgili daire tarafından değerlendirilir.