Genel Hukuk
Hukuki Terimler Sözlüğü 2026: A'dan Z'ye 100+ Terim
Av. M. Furkan Gür19 Mart 202620 dk okuma•
Son Güncelleme: 28 Mart 2026
Hukuk dili karmaşık olabilir. Mahkeme kararları, dilekçeler ve hukuki belgeler anlaşılması güç terimlerle doludur. Bu sözlük, en sık karşılaşılan hukuki terimleri sade bir dille açıklar.
Adli kontrol: Tutuklama yerine uygulanan alternatif tedbirler (imza, yurt dışı çıkış yasağı, ev hapsi vb.). Adli sicil: Kişinin sabıka kaydı; mahkûmiyet kararlarının tutulduğu kayıt sistemi. Adli yardım: Mali gücü yeterli olmayanlara devlet tarafından sağlanan hukuki destek. Arabuluculuk: Tarafların bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlığı çözmesi (iş, ticaret, tüketici, kira ve aile davalarında zorunlu). Ağır ceza: Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya 10+ yıl hapis cezası gerektiren suçlara bakan mahkeme.
Bilirkişi: Mahkeme tarafından teknik konularda görüşüne başvurulan uzman kişi. Bozma: Üst mahkemenin (Yargıtay/BAM) alt mahkeme kararını hukuka aykırı bularak geri göndermesi. Ceza erteleme: Mahkûm edilen cezanın belirli koşullarla infaz edilmemesi, denetim süresine bırakılması. CMK: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271 sayılı); ceza davası usulünü düzenler.
Davacı: Davayı açan taraf. Davalı: Kendisine karşı dava açılan taraf. Delil: İddiaların ispatı için mahkemeye sunulan kanıt (belge, tanık, bilirkişi, keşif). Denetimli serbestlik: Hükümlünün cezasının bir kısmını toplum içinde, denetim altında infaz etmesi. Ecrimisil: Haksız işgal tazminatı; başkasının taşınmazını izinsiz kullananın ödediği bedel. Ehliyet: Kişinin hak ve borç sahibi olabilme ve bunları kullanabilme yeteneği. Esas: Davanın numarası (ör: 2026/1234 E.).
Fesih: Sözleşmenin sona erdirilmesi (iş sözleşmesi feshi, kira feshi vb.). Feragat: Bir haktan vazgeçme (davadan feragat = davayı geri çekme). HAGB: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması; 2 yıla kadar cezalarda verilen ve 5 yıl denetimle düşen karar. Haciz: Borçlunun mal varlığına el konulması. Harç: Dava açarken devlete ödenen vergi benzeri bedel. Hukuki ehliyet: Kişinin bizzat hukuki işlem yapabilme yeteneği. Hüküm: Mahkemenin son kararı.
İbraname: İşçinin tüm alacaklarını aldığını beyan ettiği belge (geçerlilik için TBK m. 420 şartları gerekli). İcra: Mahkeme kararlarının veya alacakların zorla yerine getirilmesi. İfade: Şüpheli veya sanığın soruşturma/kovuşturma sırasında verdiği beyan. İhtarname: Bir hakkın kullanılması veya borcun ifası için yapılan resmi bildirim. İlam: Mahkeme kararı (kesinleşmiş veya kesinleşmemiş). İnfaz: Ceza veya hukuk kararlarının uygulanması. İstinaf: İlk derece mahkemesi kararının Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) tarafından incelenmesi. İtiraz: Bir karara karşı yapılan hukuki başvuru.
Karar: Mahkemenin hükmü. Kesinleşme: Kararın kanun yollarına başvuru süresinin geçmesi veya kanun yollarının tüketilmesi. Kovuşturma: Ceza davasının mahkemede görülme aşaması. Kusur: Hukuka aykırı davranışta kişinin sorumluluğu. Maluliyet: Sürekli iş göremezlik; sağlık kaybı oranı. Menfi tespit: Borcun bulunmadığının mahkemece tespiti. Miras payı: Mirasçının tereke üzerindeki yasal hakkı. Muaccel: Vadesi gelmiş, ödenmesi gereken borç. Müdafi: Ceza davasında şüpheli/sanığın avukatı. Müşteki: Suçtan zarar gören, şikâyetçi olan kişi. Müteselsil: Birlikte ve zincirleme sorumluluk (borçlulardan her biri borcun tamamından sorumlu).
Nafaka: Boşanma sonrası eş veya çocuk için ödenen mali destek. Nispi harç: Dava değerine göre hesaplanan mahkeme harcı. Ödeme emri: İcra dairesinin borçluya gönderdiği ödeme bildirimi. Önalım hakkı: Hisseli taşınmazlarda diğer hissedarların satış önceliği. Prim: SGK'ya ödenen sigorta bedeli.
Reddi miras: Mirasçının borçlu mirası kabul etmemesi (3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine). Saklı pay: Mirasçıların vasiyetname ile bile elinden alınamayan miras hakkı. Sanık: Ceza davası açılmış kişi. Soruşturma: Savcılığın suç şüphesi üzerine yürüttüğü araştırma aşaması. Sulh: Tarafların uyuşmazlığı karşılıklı anlaşmayla çözmesi. Şüpheli: Soruşturma aşamasında suçlanan kişi.
Tahliye: Kiracının taşınmazı boşaltması veya tutuklunun serbest bırakılması. Takip: İcra takibi; alacağın cebri icra yoluyla tahsili. Tapu: Taşınmaz mülkiyetini gösteren resmi belge. Tazminat: Bir zarar karşılığında ödenen bedel (maddi ve manevi). Tebligat: Resmi belgelerin yasal yollarla ilgili kişiye ulaştırılması. Temerrüt: Borcun vadesinde ödenmemesi durumu. Temyiz: BAM kararının Yargıtay tarafından hukuki denetimi. Tereke: Miras bırakanın tüm mal varlığı (aktif + pasif). Tutuklama: Şüpheli/sanığın yargılama süresince özgürlüğünün kısıtlanması. TÜFE: Tüketici Fiyat Endeksi; kira artışı ve nafaka hesaplamasında kullanılan oran.
Vasi: Küçükler veya kısıtlılar adına hukuki işlem yapan temsilci. Vasiyetname: Kişinin ölümünden sonra mal varlığının nasıl dağıtılacağını belirlediği belge. Vekâlet: Avukata verilen temsil yetkisi. Vekâletname: Vekâlet ilişkisini belgeleyen noter onaylı belge. Yargıtay: Türkiye'nin en yüksek adli yargı mercii (temyiz mahkemesi). Zamanaşımı: Belirli bir süre geçtikten sonra hakkın kullanılamaması veya borcun talep edilememesi. Zorunlu müdafi: Ceza davasında yasanın avukat atanmasını zorunlu kıldığı durumlar (18 yaş altı, 5+ yıl ceza).
AI ile durumunuza ozel analiz yapin veya avukata ulasin
Lisanslı avukat tarafından incelenmiştir
Adli yardım nasıl alınır? Ücretsiz avukat hakkı, gelir şartı, başvuru belgeleri ve baro adli yardım süreci. Adım adım rehber 2026.
Trabzon'da avukat nasıl bulunur? Trabzon adliyesi, mahkeme süreçleri, avukat ücretleri, boşanma, gayrimenkul ve deniz hukuku rehberi 2026.
Denizli'de avukat nasıl bulunur? Denizli adliyesi, mahkeme süreçleri, avukat ücretleri, boşanma, iş davası ve tekstil sektörü uyuşmazlıkları 2026.
Online hukuki hesaplama araçları: kıdem tazminatı, nafaka, kira artışı, faiz, trafik cezası hesaplama. 22 ücretsiz araç rehberi 2026.
Karar: Mahkemenin hükmü. Kesinleşme: Kararın kanun yollarına başvuru süresinin geçmesi veya kanun yollarının tüketilmesi. Kovuşturma: Ceza davasının mahkemede görülme aşaması. Kusur: Hukuka aykırı davranışta kişinin sorumluluğu. Maluliyet: Sürekli iş göremezlik; sağlık kaybı oranı. Menfi tespit: Borcun bulunmadığının mahkemece tespiti. Miras payı: Mirasçının tereke üzerindeki yasal hakkı.
Karar: Mahkemenin hükmü. Kesinleşme: Kararın kanun yollarına başvuru süresinin geçmesi veya kanun yollarının tüketilmesi. Kovuşturma: Ceza davasının mahkemede görülme aşaması. Kusur: Hukuka aykırı davranışta kişinin sorumluluğu. Maluliyet: Sürekli iş göremezlik; sağlık kaybı oranı. Menfi tespit: Borcun bulunmadığının mahkemece tespiti. Miras payı: Mirasçının tereke üzerindeki yasal hakkı.
Tahliye: Kiracının taşınmazı boşaltması veya tutuklunun serbest bırakılması. Takip: İcra takibi; alacağın cebri icra yoluyla tahsili. Tapu: Taşınmaz mülkiyetini gösteren resmi belge. Tazminat: Bir zarar karşılığında ödenen bedel (maddi ve manevi). Tebligat: Resmi belgelerin yasal yollarla ilgili kişiye ulaştırılması. Temerrüt: Borcun vadesinde ödenmemesi durumu.
AI ile durumunuza ozel analiz yapin veya avukata ulasin
Terai AI asistanı ile hukuki durumunuzu analiz edin, doğru avukata ulaşın.
© 2026 Avukata Danış. Tüm hakları saklıdır.
Terai AI bir avukat değildir. Platformumuz hukuki vekalet veya danışmanlık vermez; AI destekli bilgilendirme ve avukata yönlendirme hizmeti sağlar. Avukat destekli hizmetlerde AAÜT uygulanır (Avukatlık Kanunu m.35, m.48, m.164). Kullanım Şartları · KVKK · Çerez Politikası · Mesafeli Satış · İade/İptal
Hukuki bir terim anlamını bulamadıysanız AI asistanımıza sorabilirsiniz. Terai, tüm hukuki terimleri sade dille açıklayabilir.