**Distribütörlük sözleşmesi:** Üretici ile dağıtıcı arasında, ürünlerin belirli bölgede dağıtımını düzenler.
**Bayilik (franchise) sözleşmesi:** Marka, know-how ve iş modelinin belirli koşullar altında kullanım hakkının verilmesini düzenler.
**Ortaklık (joint venture) sözleşmesi:** İki veya daha fazla şirketin belirli bir proje için güçlerini birleştirmesini düzenler.
**Tedarik sözleşmesi:** Mal veya hizmetin belirli koşullarda ve sürekli olarak tedarik edilmesini düzenler.
Sözleşme Hazırlamada Dikkat Edilecekler
- Tarafların hak ve yükümlülükleri açıkça belirlenmelidir
- **Cezai şart** maddesi konulmalıdır (sözleşme ihlali halinde)
- **Uyuşmazlık çözüm yöntemi** belirlenmelidir (arabuluculuk, tahkim, mahkeme)
- **Gizlilik** ve **rekabet yasağı** maddeleri eklenmelidir
- Sözleşmenin feshi koşulları ve ihbar süreleri belirlenmelidir
Kıymetli Evrak: Çek ve Bono
Çek (TTK m. 780-823)
Çek, bir bankaya hitaben yazılan ve belirli bir meblağın ödenmesini emreden kıymetli evraktır.
**Çekin zorunlu unsurları:**
- "Çek" kelimesi
- Belirli bir bedelin ödenmesi konusunda kayıtsız şartsız havale
- Muhatap bankanın ticaret unvanı
- Ödeme yeri
- Keşide tarihi ve yeri
- Keşidecinin imzası
**İbraz süreleri:**
- Aynı yerde düzenlenmişse: **10 gün**
- Farklı yerde düzenlenmişse: **1 ay**
- Farklı ülkede düzenlenmişse: **3 ay**
**Karşılıksız çek:** Karşılıksız çek keşide etmek suçtur (5941 sayılı Çek Kanunu). Çek bedelinin karşılıksız kalan kısmı kadar adli para cezası verilir.
Bono (Senet) — TTK m. 776-779
Bono, düzenleyenin belirli bir bedeli belirli bir tarihte ödeme vaadini içeren kıymetli evraktır.
**Bononun zorunlu unsurları:**
- "Bono" veya "emre yazılı senet" ibaresi
- Kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi
- Vade
- Ödeme yeri
- Lehtar adı
- Düzenleme tarihi ve yeri
- Düzenleyenin imzası
**Zamanaşımı:** Bonoda zamanaşımı vade tarihinden itibaren **3 yıldır** (TTK m. 749).
Haksız Rekabet (TTK m. 54-63)
Haksız rekabet, rakipler arasında veya tedarikçi-müşteri ilişkisinde **dürüstlük kurallarına aykırı** davranışlardır.
Haksız Rekabet Halleri
- Aldatıcı veya yanıltıcı reklam
- Rakibin ürünleri veya iş gücü hakkında kötüleme
- Başkasının malları veya iş ürünleri ile karıştırılmaya yol açma
- Sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltme
- Başkalarının iş sonuçlarından yetkisiz yararlanma
- Üretim ve iş sırlarını gizlice öğrenme veya ifşa etme
Hukuki yaptırımlar
- **Tespit davası:** Haksız rekabetin varlığının tespiti
- **Men davası:** Haksız rekabetin önlenmesi
- **Eski hale iade davası:** Haksız rekabet sonucu oluşan durumun ortadan kaldırılması
- **Tazminat davası:** Maddi ve manevi zarar tazmini
Zamanaşımı: Fiilin öğrenilmesinden itibaren **1 yıl**, her halde **3 yıl**.
Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk
2019 yılından itibaren ticari uyuşmazlıklarda **zorunlu arabuluculuk** uygulanmaktadır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davaları ile menfi tespit davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunludur.
**Arabuluculuk süreci:**
- Başvurudan itibaren **6 hafta** içinde sonuçlandırılır (2 hafta uzatılabilir).
- Anlaşma sağlanırsa ilam niteliğinde belge oluşur.
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte ticaret mahkemesinde dava açılır.
Sık Sorulan Sorular
**Limited şirket mi yoksa anonim şirket mi kurmalıyım?**
Limited şirket daha az sermaye (10.000 TL), daha basit yönetim yapısı ve daha düşük kuruluş maliyeti sunar. Anonim şirket ise halka arz imkanı, tahvil çıkarma yetkisi ve ortaklık payının serbestçe devri gibi avantajlara sahiptir. KOBİ'ler genellikle limited şirketi tercih eder.
**Şirket ortağı olarak kişisel malvarlığım risk altında mı?**
A.Ş. ve Ltd. Şti.'de ortaklar şirket borçlarından kişisel malvarlıkları ile sorumlu değildir. Ancak vergi ve SGK borçları için limited şirket ortakları sermaye payları oranında sorumludur. Ayrıca yönetim kurulu üyeleri ve müdürler, görevlerini ihmal etmeleri halinde kişisel sorumluluk taşıyabilir.
**Çekim karşılıksız çıktı, ne yapabilirim?**
Bankadan karşılıksız şerhi aldıktan sonra kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatabilirsiniz. Ayrıca cezai şikayet yoluna da başvurabilirsiniz. Karşılıksız çek cezai yaptırımı olan bir suçtur.
**Ticari uyuşmazlıkta doğrudan dava açabilir miyim?**
Hayır, 2019'dan itibaren ticari alacak ve tazminat davalarında önce arabuluculuğa başvuru zorunludur. Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa dava açabilirsiniz.
**Haksız rekabete uğradım, ne yapabilirim?**
Haksız rekabetin tespiti, men edilmesi ve tazminat talep edebilirsiniz. Fiilin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl içinde dava açmanız gerekir. Ayrıca haksız rekabet TCK m. 239 kapsamında cezai yaptırım da gerektirebilir.