Zorunlu Arabuluculuk Alanları Tam Liste 2026: Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunlu?

Zorunlu Arabuluculuk Nedir?

Zorunlu arabuluculuk, belirli türdeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını zorunlu kılan bir dava şartıdır. Arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşamazsa "son tutanak" düzenlenir ve ancak bu tutanakla mahkemeye dava açılabilir. Son tutanak olmadan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Türkiye'de zorunlu arabuluculuk uygulaması 2018'den itibaren kademeli olarak genişlemektedir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) temel düzenleme olup, farklı kanunlarla çeşitli alanlarda zorunlu kılınmıştır.

1. İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk

**Yasal dayanak:** 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 (1 Ocak 2018 tarihinden itibaren yürürlükte).

**Kapsam:** Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminat talepleri ve işe iade davaları zorunlu arabuluculuk kapsamındadır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ücret alacağı, AGİ, prim, ikramiye, iş kazası/meslek hastalığı sonucu maddi ve manevi tazminat (2020 değişikliği ile eklendi) ve işe iade davası bunların başlıcalarıdır.

**Kapsam dışı:** İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tespit davaları, SGK'ya karşı açılan hizmet tespit davaları ve fesih bildirimine itiraz (işe iade hariç) zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir.

**Süre:** İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci kural olarak 3 hafta içinde sonuçlandırılır; bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir (azami 4 hafta) (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/10).

2. Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk

**Yasal dayanak:** 6102 sayılı TTK m. 5/A (1 Ocak 2019 tarihinden itibaren yürürlükte).

**Kapsam:** Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalar zorunlu arabuluculuk kapsamındadır. Ticari alacak davaları (fatura, cari hesap, çek/senet alacakları), ticari sözleşmeden doğan tazminat davaları, ortaklar arası uyuşmazlıklar (belirli koşullarda), sigorta tahkim yoluna başvurulmayan sigorta uyuşmazlıkları bu kapsamdadır.