Kambiyo senetlerine özgü icra takibi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 167-170/b hükümleri uyarınca çek, bono (senet) ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayanan alacakların tahsili için öngörülmüş özel bir icra takip yoludur. Genel haciz yoluna göre daha hızlı ve alacaklı lehine avantajlı olan bu takip yolunu 2026 yılı güncel uygulamasıyla birlikte tüm detaylarıyla açıklıyoruz.
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, İİK m. 167 ve devamı maddelerinde düzenlenen ve yalnızca kambiyo senetlerine (çek, bono, poliçe) dayanan alacaklar için kullanılabilen özel bir takip yoludur. Bu yolun genel haciz yolundan en önemli farkları şunlardır: ödeme süresi 10 gündür (genel hacizde 7 gün), itiraz icra takibini durdurmaz (genel hacizde durdurur), itiraz icra mahkemesine yapılır (genel hacizde icra dairesine) ve borçlunun mal beyanında bulunma süresi 10 gündür.
Bu takip yolunun alacaklı açısından en büyük avantajı, borçlunun itirazının takibi kendiliğinden durdurmamasıdır. Borçlu itiraz etse bile alacaklı haciz işlemlerine devam edebilir; borçlunun takibi durdurabilmesi için icra mahkemesinden ayrıca ihtiyati tedbir kararı alması gerekir.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) üç tür kambiyo senedi düzenler. Bono (emre muharrer senet), uygulamada en yaygın kullanılan kambiyo senedidir. TTK m. 776 uyarınca bono, düzenleyenin lehdara belirli bir meblağı kayıtsız şartsız ödeme vaadini içerir. Bono unsurları: senet metninde bono kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehdar, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası.
Çek, TTK m. 780-823 ve 5941 sayılı Çek Kanunu uyarınca düzenlenir. Çek, düzenleyenin muhatap bankaya belirli bir meblağı lehdara ödemesi emrini içerir. Çekin ibraz süresi düzenlenme tarihinden itibaren: aynı ilde 10 gün, farklı ilde 1 ay, farklı ülkede 3 aydır. 2026 yılı itibariyle ileri tarihli çekler yasal kabul görmektedir.
Poliçe, TTK m. 671-775 uyarınca düzenlenen, düzenleyenin muhataba belirli bir meblağı lehdara ödemesi emrini içeren kambiyo senedidir. Uygulamada poliçe, çek ve bonoya göre daha az kullanılmaktadır.
Kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatabilmek için şu şartların bulunması gerekir: alacaklının elinde kambiyo senedi niteliğinde geçerli bir belge olmalı, senet vadesinin gelmiş olması (vadesi gelmemiş senetle takip yapılamaz), senedin zamanaşımına uğramamış olması ve senedin aslının icra dairesine ibraz edilmesi.
Takip talebi İİK m. 167 uyarınca icra dairesine yapılır. Takip talebinde alacaklı ve borçlunun kimlik bilgileri, alacak miktarı, faiz talebi, senedin türü ve vade tarihi belirtilir. Senedin aslı takip talebine eklenir. İcra dairesi, takip talebini aldıktan sonra borçluya ödeme emri gönderir.
Takip başlatma masrafları 2026 yılı itibariyle: başvuru harcı, peşin harç (alacağın binde 5 i), vekalet suret harcı, tebligat gideri ve dosya masrafından oluşmaktadır.
İİK m. 168 uyarınca icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde borçluya 10 gün içinde borcu ödemesi, 5 gün içinde imzaya itiraz etmesi veya borca itiraz etmesi ihtar edilir. Ödeme emrinde ayrıca mal beyanında bulunma yükümlülüğü ve itiraz edilmediği takdirde cebri icraya devam edileceği bildirilir.
Borçlu ödeme emrini aldıktan sonra şu seçeneklere sahiptir: 10 gün içinde borcu ödeme, 5 gün içinde icra mahkemesine imza itirazında bulunma (senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiası), 5 gün içinde icra mahkemesine borca itirazda bulunma (borcun ödendiği, zamanaşımı vb. nedenlerle) ve 5 gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunma (senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığı iddiası).
İmza itirazı (İİK m. 170): Borçlu, senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek icra mahkemesine 5 gün içinde itiraz edebilir. İmza itirazında ispat yükü alacaklıdadır; alacaklı imzanın borçluya ait olduğunu ispatlamalıdır. İmza incelemesi bilirkişi (grafoloji uzmanı) tarafından yapılır. İmza itirazı kabul edilirse takip durur; reddedilirse borçlu, takip konusu alacağın yüzde 20 sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilir.
Borca itiraz (İİK m. 169/a): Borçlu, borcun mevcut olmadığını veya itfa edildiğini (ödendiğini) ya da ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürerek itiraz edebilir. Borca itiraz halinde borçlu iddiasını İİK m. 169/a da sayılan belgelerle (resmi veya imzası ikrar edilmiş belge) ispatlamalıdır.
Kambiyo senedi niteliğine şikayet (İİK m. 170/a): Borçlu, takibe konu belgenin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını 5 gün içinde icra mahkemesine şikayet yoluyla bildirebilir. Senette zorunlu unsurlardan birinin eksik olması halinde icra mahkemesi takibi iptal eder.
Borçlu 10 günlük ödeme süresi içinde borcu ödemez ve itirazı reddedilir veya itiraz etmezse alacaklı haciz talep edebilir. Haciz talebi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır; aksi halde dosya düşer.
Haciz işleminde borçlunun taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları, araçları, maaşı (1/4 ü) ve diğer hak ve alacakları haczedilebilir. İİK m. 82 de sayılan haczedilmezlik kuralları burada da geçerlidir: lüzumlu ev eşyası, meslek ve sanat için gerekli aletler, çiftçinin zorunlu araç ve gereçleri gibi mallar haczedilemez.
Haczedilen malların satışı için alacaklının taşınırlarda hacizden itibaren 6 ay, taşınmazlarda 1 yıl içinde satış talebinde bulunması gerekir. Satış açık artırma yoluyla yapılır. Birinci artırmada malın muhammen bedelinin %50 si ve satış masraflarını karşılayacak bedel elde edilemezse ikinci artırma yapılır.
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı TTK hükümlerine göre belirlenir. Bonoda zamanaşımı vade tarihinden itibaren 3 yıldır (TTK m. 749). Çekte zamanaşımı ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıldır (TTK m. 814). Poliçede kabul eden muhataba karşı zamanaşımı vade tarihinden itibaren 3 yıl, cirantalara karşı 1 yıldır.
Zamanaşımının kesilmesi halinde (dava açılması, icra takibi başlatılması, borçlunun borcu ikrar etmesi) zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımına uğramış kambiyo senedi ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapılamaz; ancak genel haciz yoluyla takip mümkündür.
5941 sayılı Çek Kanunu uyarınca karşılıksız çek keşide etmek hem hukuki hem cezai sonuçlar doğurur. Çekin bankaya ibrazında karşılığının bulunmaması halinde muhatap banka karşılıksız işlemi yapar ve çekin arkasına karşılıksız kaydını düşer.
Karşılıksız çekin cezai sonucu olarak çek düzenleyen hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı uygulanır. Ayrıca Çek Kanunu m. 5 uyarınca karşılıksız çek keşide eden kişi hakkında, hamilin şikayeti üzerine çek bedelinin karşılıksız kalan kısmının yüzde 40 ından az olmamak üzere adli para cezasına hükmolunur.
Karşılıksız çekte alacaklının hakları şunlardır: kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatma, ceza davası açma (şikayet), muhatap bankadan asgari çek tutarını tahsil etme ve cirantalara müracaat hakkı.
Senedin vadesi gelmiş olmalıdır. Senedin aslı ile birlikte icra dairesine takip talebinde bulunulur. İcra dairesi borçluya 10 gün süreli ödeme emri gönderir. Borçlu 10 gün içinde ödemezse haciz aşamasına geçilir. Takip başlatma masrafları 2026 yılında yaklaşık 2.000-5.000 TL arasındadır.
Son güncelleme:Dayanak:İİK m.167-170/b + 5941 sayılı Çek Kanunu m.5
Kambiyo senetlerine özgü icra takibi (çek, senet, poliçe) rehberi hukuki doğruluk incelemesinden geçirilerek yeniden yayına alındı. (YMYL içerik-triyajı kapsamında madde-atıfları, süreler ve oranlar denetlendi; içerik güncel mevzuatla uyumlu bulundu.)
Kaynak: İİK m.167-170/b + 5941 sayılı Çek Kanunu m.5AI ile durumunuza ozel analiz yapin veya avukata ulasin
Hangi ev eşyaları haczedilebilir, hangileri haczedilemez? 2026 güncel listesi, itiraz yolları ve haciz sırasında haklarınız.
2026 güncel borç yapılandırma rehberi. İcra takibinde ödeme planı, konkordato, taksitlendirme ve hacizden kurtulma yolları.
Maaş haczi nedir, emekli maaşına haciz konulabilir mi? 2026 güncel kesinti oranları, yasal sınırlar ve maaş haczine itiraz yolları.
Ev haczi nasıl yapılır? 2026 güncel haczedilemeyecek mallar listesi, haciz süreci, itiraz yolları ve borçlunun hakları rehberi.
İmza itirazı ve borca itiraz için süre, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gündür. Kambiyo senedi niteliğine şikayet süresi de 5 gündür. Bu süreler kesindir ve kaçırılması halinde itiraz hakkı düşer.
Zamanaşımına uğramış senetle kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapılamaz. Ancak genel haciz yoluyla takip başlatabilir veya alacak davası açabilirsiniz. Zamanaşımına uğramış senet, borç ilişkisinin varlığına karine teşkil eder.
Karşılıksız çek nedeniyle şikayet süresi, çekin karşılıksız işlemine tabi tutulduğu tarihten itibaren 3 aydır ve her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıldır. Şikayet icra ceza mahkemesine yapılır.
Kambiyo senetlerine özgü icra takibinde borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu, genel haciz yolundan en önemli farktır. Borçlunun takibi durdurabilmesi için icra mahkemesinden ayrıca ihtiyati tedbir kararı alması gerekir.
Kambiyo senetlerine özgü icra takibi, çek, bono ve poliçe alacaklarının tahsilinde en hızlı ve etkili yoldur. İİK m. 167-170/b hükümleri çerçevesinde yürütülen bu takipte itirazın takibi durdurmaması alacaklı lehine önemli bir avantajdır. Senetlerin zamanaşımı sürelerine dikkat edilmesi, takip talebinin doğru yapılması ve sürelerin kaçırılmaması büyük önem taşır. Alacağınızı tahsil edebilmek için uzman bir icra avukatından destek almanızı tavsiye ederiz.