- Vergi uyuşmazlıklarında uzlaşma başvurusu
- Kamulaştırma bedelinin tespiti davası öncesi uzlaşma
- SGK kararlarına itiraz (30 gün içinde)
- İdari para cezalarında bazı hallerde üst makama itiraz
Yürütmenin Durdurulması (İYUK m. 27)
Yürütmenin durdurulması, dava sonuçlanana kadar idari işlemin **uygulanmasının geçici olarak engellenmesidir**.
Yürütmenin Durdurulması Koşulları
İki koşulun **birlikte** bulunması gerekir:
1. **Hukuka açıkça aykırılık**
2. İşlemin uygulanması halinde **telafisi güç veya imkansız zarar** doğacak olması
Yürütmenin Durdurulması Kararı
- Davacı, dava dilekçesinde veya sonradan ayrı bir dilekçeyle talep edebilir.
- Mahkeme, davalı idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verir. Ancak **uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde** savunma alınmadan da karar verilebilir.
- Yürütmenin durdurulması kararına karşı **7 gün** içinde itiraz edilebilir.
İdari Para Cezalarına İtiraz
İdari para cezaları, kabahatler nedeniyle idare tarafından verilen yaptırımlardır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu).
İtiraz Yolu
- **Genel idari para cezaları:** Kararın tebliğinden itibaren **15 gün** içinde **sulh ceza hakimliğine** başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27).
- **Vergi cezaları:** **30 gün** içinde **vergi mahkemesine** dava açılır.
- **Rekabet Kurulu, BDDK, SPK gibi düzenleyici kurum cezaları:** **60 gün** içinde **idare mahkemesine** veya **Danıştay'a** dava açılır.
İdari Yargı Teşkilatı
İdare Mahkemeleri
İlk derece mahkemesi olarak idari uyuşmazlıkların büyük çoğunluğuna bakar.
Vergi Mahkemeleri
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara bakar.
Bölge İdare Mahkemeleri (İstinaf)
İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı **istinaf** merciidir. İstinaf süresi: Kararın tebliğinden itibaren **30 gün**.
Danıştay
- **Temyiz mercii:** Bölge idare mahkemesi kararlarına karşı temyiz incelemesi yapar. Süre: Kararın tebliğinden itibaren **30 gün**.
- **İlk derece mahkemesi:** Bakanlar Kurulu kararları, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (bireysel nitelikte olanlar) ve bazı üst kurul kararlarına karşı ilk derece olarak Danıştay'da dava açılır.
Sık Karşılaşılan İdari Dava Konuları
**Memur uyuşmazlıkları:** Atama, nakil, disiplin cezası, görevden uzaklaştırma, emeklilik işlemlerine karşı iptal ve tam yargı davaları.
**Belediye işlemleri:** İmar planı değişiklikleri, ruhsat iptalleri, yıkım kararları, encümen kararlarına karşı davalar.
**Kamulaştırma:** Kamulaştırma kararının iptali, bedel artırım davası, kamulaştırmasız el atma tazminatı.
**Sağlık hukuku:** Kamu hastanesinde tıbbi hata (malpraktis) nedeniyle idareye karşı tam yargı davası.
**Eğitim:** Sınav sonuçlarına itiraz, disiplin cezaları, kayıt silme işlemlerine karşı iptal davaları.
Sık Sorulan Sorular
**Devlete dava açabilir miyim?**
Evet. Anayasa m. 125 gereği idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. İdari işlemler için iptal davası, zararlar için tam yargı (tazminat) davası açabilirsiniz.
**İptal davası süresini kaçırdım, ne yapabilirim?**
60 günlük dava açma süresi hak düşürücü süredir ve kaçırılması halinde dava reddedilir. Ancak İYUK m. 11 başvurusu ile süre durdurulabilir. Ayrıca işlemin **yoklukla malul** olduğu hallerde süre sınırı uygulanmaz.
**Yürütmenin durdurulması ne işe yarar?**
Dava sonuçlanana kadar (genellikle aylar-yıllar sürer) idari işlemin uygulanmasını durdurur. Örneğin ruhsatınız iptal edildiyse, yürütmenin durdurulması ile dava sonuçlanana kadar faaliyetinize devam edebilirsiniz.
**İdari para cezasına nereye itiraz ederim?**
Genel idari para cezaları için 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine, vergi cezaları için 30 gün içinde vergi mahkemesine, düzenleyici kurum kararları için 60 gün içinde idare mahkemesine başvurun.
**Kamu hastanesinde hata yapıldı, kime dava açarım?**
Kamu hastanesinde meydana gelen tıbbi hatalar için doktora değil, **idareye** (Sağlık Bakanlığı'na) karşı idare mahkemesinde tam yargı davası açarsınız. Eylemin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her halde 5 yıl içinde idareye başvurmanız gerekir.